adminKısaca: Kedilerin kustuğu sarı veya yeşilimsi sıvı genellikle safradır. En sık neden, midenin uzun süre boş kalmasıdır ve bu tür kusma çoğunlukla sabah erken ya da öğün öncesinde görülür. Ancak sık tekrarlayan sarı kusma; gastrit, yabancı cisim, pankreatit, karaciğer veya böbrek hastalığı ve yaşlı kedilerde tiroid sorunlarının da belirtisi olabilir. Kusmaya halsizlik, iştahsızlık ya da kan eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Kediler neden sarı kusar? 7 olası neden
- Uzun süreli açlık (safra kusması): Öğün aralığı uzadığında mideye geri kaçan safra mide zarını tahriş eder. Akşam son öğünü geç vermek ya da günlük mamayı daha sık ve küçük öğünlere bölmek çoğu zaman yardımcı olur.
- Tüy yumağı: Özellikle uzun tüylü kedilerde görülür. Ara sıra olabilir; ancak haftada birden fazla tüy yumağı kusmak normal değildir ve altta yatan bir sindirim sorununun işareti olabilir.
- Mama değişikliği veya besin hassasiyeti: Ani mama değişiklikleri, yağlı yiyecekler ya da besin intoleransı mideyi bozabilir.
- Gastrit: Bozuk yiyecek, ev bitkileri ya da bazı ilaçlar mide zarını tahriş edebilir.
- Yabancı cisim: Kediler özellikle ip, iplik, lastik ve küçük oyuncak parçaları yutmaya meyillidir. Kedinizin ağzından ya da makatından ip görünüyorsa kesinlikle çekmeyin; bağırsaklara zarar verebilir. Hemen kliniğe getirin.
- Pankreatit ve karaciğer hastalıkları: Kusmaya iştahsızlık, halsizlik ve bazen göz akı ile diş etlerinde sararma eşlik edebilir.
- Böbrek hastalığı ve hipertiroidi: Yaşlı kedilerde sık görülür. Çok su içme, çok idrar yapma ve kilo kaybı ile birlikte görülen kusma bu hastalıkları düşündürür.
Zehirlenmeye dikkat: Lilyum (zambak) türü çiçeklerin yaprakları, polenleri ve hatta vazodaki suyu kediler için çok zehirlidir ve böbrek yetmezliğine yol açabilir. Kedinizin zehirli bir bitki, ilaç ya da kimyasala temas ettiğinden şüpheleniyorsanız beklemeden arayın.
Evde ilk müdahale: ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kedi tek bir kez kustu, enerjisi yerinde ve kusmuk sarı sıvıdan ibaretse:
- Birkaç saat mama vermeyin; temiz suya erişimi açık kalsın.
- Ardından az miktarda, kolay sindirilen mama ile başlayın ve günlük mamayı daha sık, küçük öğünlere bölün.
- Hızlı yiyen kediler için yavaş yeme kabı ya da mama bulmacası kullanın.
Yapmayın:
- İnsanlar için üretilen mide ilaçlarını ya da ağrı kesicileri vermeyin; bazıları kediler için zehirlidir.
- Kedinizi uzun süre aç bırakmayın. Kediler birkaç gün yemediğinde ciddi bir karaciğer yağlanması (hepatik lipidoz) gelişebilir. Bu yüzden 24 saati aşan iştahsızlık her zaman muayene gerektirir.
Ne zaman acil veterinere gidilmeli?
- Bir gün içinde birden fazla kez ya da 24 saatten uzun süren kusma
- Kusmukta kan ya da kahve telvesi görünümü
- Kusmaya ishal, belirgin halsizlik veya karın ağrısı eşlik etmesi
- 24 saati aşan iştahsızlık
- Yavru, yaşlı ya da kronik hastalığı olan bir kedi
- İp, oyuncak parçası ya da zehirli bir madde yuttuğundan şüphelenmeniz
- Kusma sırasında idrar yapamama: idrar yolu tıkanıklığı kusmaya da yol açabilir
Kliniğimizde kusma vakalarında teşhis süreci
Muayeneyle başlıyoruz: kilo, sıvı kaybı, karın palpasyonu ve ağız içi kontrol edilir. Ardından ihtiyaca göre hemogram ve biyokimya ile organ fonksiyonlarına, yaşlı kedilerde tiroid hormonlarına bakılır. Yabancı cisim ya da tıkanıklık şüphesinde röntgen ve ultrason kullanılır. Mide ve bağırsaklardaki sorunlarda, ameliyata gerek kalmadan içeriden görüntüleme ve gerekirse örnek alma için endoskopi yapılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Kedim sabahları sarı kusuyor, normal mi?
Sabah ya da öğün öncesi görülen sarı kusma çoğunlukla uzun açlığa bağlı safra kusmasıdır. Öğünleri bölmek ve akşam öğününü geç vermek genellikle işe yarar; düzelmezse muayene gerekir.
Kedimin tüy yumağı kusması normal mi?
Ara sıra olabilir; ancak haftada birden fazla tüy yumağı kusmak normal değildir ve sindirim sistemiyle ilgili bir sorunun işareti olabilir.
Kedim yedikten hemen sonra mamayı çıkarıyor, neden?
Hızlı yemek ya da çok miktarda mamayı birden yemek, sindirilmemiş mamanın geri çıkarılmasına yol açabilir. Yavaş yeme kabı ve küçük öğünler yardımcı olur; sık tekrarlıyorsa yemek borusu ve mide açısından değerlendirme gerekir.
Kaynaklar
- Batchelor DJ ve ark. Mechanisms, causes, investigation and management of vomiting disorders in cats: a literature review. Journal of Feline Medicine and Surgery, 2013.
- International Cat Care. Lily toxicity in cats. icatcare.org
